Dyrektywa o jawności wynagrodzeń – czas przygotować się na zmiany
Dyrektywa o jawności wynagrodzeń (UE 2023/970) weszła w życie 6 czerwca 2023 r., a państwa członkowskie – w tym Polska – mają czas do 7 czerwca 2026 r., by wdrożyć jej przepisy do prawa krajowego. To istotny krok w kierunku przejrzystości płac i równości wynagrodzeń w całej Unii Europejskiej, szczególnie w kontekście walki z utrzymującą się luką płacową między kobietami a mężczyznami, która według najnowszych danych Eurostatu w 2024 roku nadal wynosiła średnio 12,7% w UE, a w Polsce – ok. 4,5%.
Nowe przepisy mają na celu zwiększenie transparentności polityki wynagrodzeń w firmach i stworzenie systemowych narzędzi do przeciwdziałania nierównościom płacowym. Dyrektywa wprowadza m.in. obowiązek ujawniania widełek płacowych już na etapie ogłoszeń o pracę, co ma przeciwdziałać dyskryminacyjnym praktykom rekrutacyjnym. Pracownicy zyskają również prawo do informacji o poziomie wynagrodzenia innych osób wykonujących podobną pracę lub pracę o takiej samej wartości – bez konieczności podawania danych osobowych, co zapewni odpowiednią równowagę między przejrzystością a ochroną prywatności.
Firmy zatrudniające co najmniej 100 pracowników będą zobowiązane do regularnego raportowania różnic płacowych w swoich strukturach. Warto zaznaczyć, że od 2027 roku raportowanie będzie obowiązkowe co dwa lata dla firm zatrudniających od 100 do 249 pracowników, natomiast przedsiębiorstwa zatrudniające 250 osób lub więcej będą musiały składać raporty corocznie. Dodatkowo, dyrektywa zakazuje stosowania klauzul poufności dotyczących wynagrodzenia, a także nakłada obowiązek dokumentowania i uzasadniania struktury płacowej w organizacji.
Od 2026 roku pracodawcy w Polsce będą musieli dostosować swoje praktyki wynagradzania do nowych przepisów unijnych. Oznacza to m.in. konieczność monitorowania i analizowania struktury wynagrodzeń pod kątem równości, wprowadzania przejrzystych i mierzalnych zasad ustalania płac oraz wdrażania mechanizmów umożliwiających równe wynagradzanie kobiet i mężczyzn za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości. Kluczowym obowiązkiem będzie również przygotowywanie raportów o różnicach płacowych oraz – w przypadku wykrycia nieuzasadnionych rozbieżności – podejmowanie działań naprawczych, w tym planów wyrównawczych.
Choć przepisy jeszcze nie obowiązują, wiele firm już dziś zaczyna działania przygotowawcze. Według danych Polskiego Forum HR z czerwca 2025 r., ponad 40% dużych pracodawców rozpoczęło audyty wewnętrzne, a 27% wdrożyło nowe zasady ustalania wynagrodzeń. Eksperci rynku pracy podkreślają, że nie warto czekać do ostatniego momentu – zmiana kultury płacowej wymaga czasu, dokładnej analizy danych oraz dostosowania procesów HR i systemów kadrowo-płacowych.
W tym kontekście nasza firma oferuje kompleksowe wsparcie dla organizacji, które chcą dostosować się do nowych wymogów. Świadczymy usługi audytu wynagrodzeń i struktur płacowych, identyfikujemy potencjalne nierówności i ryzyka prawne, pomagamy w opracowaniu i wdrażaniu transparentnych polityk płacowych oraz przygotowujemy do obowiązków sprawozdawczych. Jesteśmy również gotowi wesprzeć firmy, które zdecydują się na dobrowolne wcześniejsze wdrożenie standardów wynikających z dyrektywy.
Pracownicy natomiast zyskają większy dostęp do informacji o zasadach wynagradzania i będą mogli łatwiej dochodzić swoich praw w przypadku nierównego traktowania. Transparentność płac sprzyja budowie kultury organizacyjnej opartej na zaufaniu, sprawiedliwości i motywacji – co potwierdzają także badania Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy (Eurofound), wskazujące, że przejrzystość wynagrodzeń wpływa pozytywnie na zaangażowanie i lojalność pracowników.
Nowa dyrektywa UE dotycząca jawności wynagrodzeń to realna zmiana dla rynku pracy – nie tylko w aspekcie prawnym, ale także organizacyjnym i społecznym. Pracodawcy powinni już teraz rozpocząć przygotowania do jej wdrożenia – od analizy istniejących systemów wynagrodzeń, przez przeszkolenie kadry menedżerskiej, po stworzenie procedur sprawozdawczości. Nie czekaj na ostatni moment – przeprowadź audyt wynagrodzeń i zadbaj o zgodność z nowymi przepisami już dziś, budując jednocześnie silniejszą i bardziej sprawiedliwą kulturę pracy.